Tập đoàn quốc phòng Thụy Điển Saab vừa chính thức công bố lộ trình cho chương trình Autonomous Collaborative Platform (ACP) – mẫu “tiêm kích không người lái” tàng hình, siêu thanh có thể đưa vào vận hành từ thập niên 2030.

1. Tổng Quan Về Chương Trình UCAV Phân Khúc Cao Cấp Của Saab

Tập đoàn Saab đã trình diễn mô hình kích thước thật (full-scale mockup) của dòng UCAV chiến đấu thế hệ mới tại Căn cứ Không quân Malmen trong sự kiện kỷ niệm 100 năm thành lập Không quân Thụy Điển. Dự án ACP được định hình ở phân khúc cao cấp (high-end): kích thước lớn hơn, công nghệ tiên tiến và hiệu suất vượt trội hơn so với các mẫu Collaborative Combat Aircraft (CCA) đang được thử nghiệm tại Mỹ.

Trước khi chốt tên gọi ACP, Saab từng cân nhắc các tên gọi như CCA hay UAS. Trên thực tế, ACP nằm trong dự án tổng thể KFS (Koncept för Framtida Stridsflygplan – Khái niệm Máy bay Chiến đấu Tương lai) của Bộ Quốc phòng Thụy Điển.

2. Chi Tiết Thiết Kế Khí Động Học Mẫu Concept Aircraft A3

Mô hình kích thước thật đại diện cho phiên bản Aircraft A3 nhằm thể hiện tiềm năng công nghệ nếu hãng nhận được hợp đồng sản xuất chính thức. A3 kế thừa nhiều điểm tương đồng từ bản concept ra mắt năm 2024:

• Cấu hình tàng hình không đuôi (Tailless): Tối ưu hóa không gian chứa nhiên liệu và khoang vũ khí nội bộ.

• Cửa hút gió DSI (Diverterless Supersonic Inlet): Dạng đệm lồi hai bên thân giúp che giấu động cơ khỏi ra-đa đối phương.

• Thiết kế thân liền cánh (Blended Wing/Body): Kết hợp cánh cắt góc (cropped wings) và đường mép vát sắc bén (chine) chạy quanh mũi, mang dáng dấp của dòng tiêm kích huyền thoại Saab 35 Draken.

• Vòi phun đuôi răng cưa (Serrated Nozzle): Loại bỏ phần gồ lên ở phía trên vòi phun so với bản 2024, giúp tăng khả năng tán xạ sóng ra-đa và giảm phát thải hồng ngoại.

3. Lộ Trình Mẫu Thử Nghiệm: A1, A2 Đến Bản Thương Mại A3

Bộ Quốc phòng Thụy Điển hiện tài trợ ngân sách cho Saab phát triển hai mẫu thử nghiệm công nghệ A1 và A2 với hợp đồng kéo dài đến năm 2030.

4. Tối Ưu Hóa Logistics Nhờ Động Cơ GE F414

Cả hai mẫu thử nghiệm A1 và A2 đều sử dụng động cơ turbofan GE Aerospace F414. Đây cũng là dòng động cơ đang trang bị trên tiêm kích Gripen E/F.

• Độ tin cậy & Sẵn có: Tận dụng chuỗi cung ứng và kinh nghiệm vận hành phong phú từ chương trình Gripen E/F.

• Bảo dưỡng dã chiến: Cho phép đội ngũ kỹ thuật thay thế hoặc sửa chữa động cơ UCAV ngay tại các căn cứ dã chiến (đường cao tốc phân tán) theo đúng triết lý vận hành của Gripen.

• Tốc độ siêu thanh: Cung cấp sức kéo xấp xỉ 22.000 pounds, đảm bảo UCAV bay hành trình ở tốc độ siêu thanh cùng tiêm kích có người lái.

5. Học Thuyết Tác Chiến: “Loyal Wingman” Cùng Gripen E & GlobalEye

Saab định hướng ACP sẽ đóng vai trò là “trợ thủ đắc lực” trong mạng lưới tác chiến không trung:

• Gripen E làm Chỉ huy Tác chiến (Tactical Mission Commander): Điều khiển một hoặc nhiều UCAV phối hợp cùng máy bay cảnh báo sớm GlobalEye.

• Đa dạng nhiệm vụ rủi ro cao: ACP đảm nhận tác chiến trong không phận bị bảo vệ nghiêm ngặt bao gồm: không chiến (Air-to-Air), chiến tranh điện tử (EW), chế áp phòng không đối phương (SEAD) và đột kích sâu.

6. Phân Tích Bài Toán Chi Phí & Tỷ Lệ Biên Chế

Theo ông Peter Nilsson – Giám đốc mảng Advanced Programs của Saab, ACP hướng tới khả năng sinh tồn cao thay vì là dòng drone giá rẻ dễ tiêu hao:

• Chi phí mua sắm: Ước tính bằng 1/2 giá trị tiêm kích Gripen E (Gripen E có giá khoảng $70–$80 triệu USD).

• Chi phí vòng đời: Bằng khoảng 1/3 so với Gripen E.

• Tỷ lệ phối thuộc: Khách hàng có thể biên chế 2 đến 3 chiếc ACP cho mỗi tiêm kích Gripen E.

7. Nền Tảng Cho Dòng Tiêm Kích Tương Lai Sau Năm 2055

Dù Chính phủ Thụy Điển chưa ký hợp đồng mua sắm chính thức cho bản A3, dự án ACP vẫn đóng vai trò là “phòng thí nghiệm công nghệ” cho dòng tiêm kích thay thế Gripen sau năm 2055.

Sơ đồ được Saab hé lộ cho thấy mẫu tiêm kích thế hệ mới có người lái sẽ thừa hưởng thiết kế thân liền cánh (Blended Wing/Body), cánh cắt góc từ A3, nhưng bổ sung thêm cánh đuôi đặt trên rầm (booms) kéo dài và phần mũi mang nét tương đồng với F-35. Không quân Thụy Điển dự kiến sẽ đưa ra quyết định về dòng tiêm kích tương lai trong khoảng thời gian từ năm 2028 đến 2030.

Nguồn tham khảo: Tổng hợp và biên dịch từ bài phân tích của tác giả Thomas Newdick trên trang tin quân sự The War Zone (TWZ) và công bố chính thức từ Saab Group.