Viện Kỹ thuật Hải quân chế tạo thành công thiết bị huấn luyện trắc thủ sonar thế hệ mới

Không chỉ dừng lại ở các thiết bị đơn tần truyền thống, Viện Kỹ thuật Hải quân đã chủ động hoàn toàn công nghệ thiết kế và chế tạo thiết bị huấn luyện trắc thủ thủy âm sonar tích hợp chế độ tự hành, đa dải tần. Đây là bước tiến quan trọng giúp nâng cao năng lực huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và làm chủ lòng biển của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Đột phá từ nhu cầu thực tiễn

Cùng với việc nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ tích hợp hệ thống chiến đấu trên tàu hải quân, Viện Kỹ thuật Hải quân (Quân chủng Hải quân) là một trong những đơn vị đi đầu trong lĩnh vực thủy âm (sonar) — công nghệ cốt lõi trong quản lý, giám sát và kiểm soát lòng biển.

Đại tá, TS Dương Minh Hải, Phó cục trưởng Cục Khoa học quân sự (Bộ Quốc phòng), nguyên Viện trưởng Viện Kỹ thuật Hải quân cho biết: Xuất phát từ nhu cầu thực tế của Quân chủng, Viện đã tập trung đầu tư hạ tầng nghiên cứu đồng bộ bao gồm phòng thí nghiệm, bể thử mini, bể thử bán tự nhiên và trung tâm công nghệ thủy âm.

Thành công trong việc chế tạo thiết bị huấn luyện trắc thủ sonar mới đây — với sự chủ động 100% về công nghệ từ thiết kế, chế tạo đến gia công — là minh chứng cho nỗ lực không ngừng của đội ngũ cán bộ khoa học nơi đây.

Ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D và điều khiển không người lái

Để thiết bị đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe như thu phát tín hiệu thủy âm đa dải tần, hoạt động ổn định trong môi trường biển khắc nghiệt và có khả năng tự hành, nhóm nghiên cứu đã áp dụng hàng loạt công nghệ tiên tiến:

• Tối ưu hóa thiết kế: Các thông số kỹ thuật (chiều dài, độ rộng mô-đun, tuyến hình) được tính toán kỹ lưỡng trên các phần mềm chuyên dụng. Kỹ thuật mô phỏng 3D giúp cụ thể hóa từng chi tiết thành bản vẽ chuẩn xác, phục vụ quá trình gia công thực tế.

• Đúc nguyên khối chịu áp suất: Thân vỏ các khoang mô-đun được đúc nguyên khối và trải qua quá trình thử nghiệm áp suất nghiêm ngặt để bảo đảm độ bền ở độ sâu hoạt động.

• Tích hợp công nghệ đa dải tần & tự hành: Sự kết hợp giữa công nghệ thủy âm đa dải tần, điện tử, vật liệu mới và kỹ thuật điều khiển không người lái giúp thiết bị đạt bước vọt về hiệu suất so với các dòng thiết bị đơn tần trước đây.

Cấu trúc mô-đun đa năng và 3 chế độ vận hành linh hoạt

Theo Thượng tá Đặng Hữu Hải, Phó trưởng phòng Khí tài đặc chủng (Viện Kỹ thuật Hải quân), thiết bị được chia thành nhiều khoang chức năng riêng biệt:

1. Khoang nguồn: Chứa hệ thống pin cung cấp năng lượng.

2. Khoang thủy âm: Chứa các thiết bị thu – phát tín hiệu đa dải tần.

3. Khoang điện – điện tử: Tích hợp bộ xử lý trung tâm, nhận lệnh từ trạm điều khiển (trên bờ hoặc trên tàu) và ra lệnh cho các cơ cấu chấp hành để điều chỉnh quỹ đạo, hướng, độ sâu và tốc độ.

4. Khoang động lực: Bảo đảm thiết bị di chuyển chính xác theo kịch bản huấn luyện.

Bộ xử lý trung tâm được nạp các thuật toán tối ưu hóa do chính nhóm nghiên cứu phát triển, giúp tính toán chuẩn xác tọa độ và các thông số vận hành. Dưới lòng biển, thiết bị điều hướng thông qua hệ thống định vị âm thanh underwater.

Đặc biệt, thiết bị tích hợp 3 chế độ vận hành:

• Tự động (phát lệnh theo kịch bản lập trình sẵn)

• Bán tự động (nhận lệnh điều khiển trực tiếp)

• Chế độ sự cố: Khi mất liên lạc với trạm điều khiển quá thời gian quy định, thiết bị sẽ tự động phát tín hiệu định vị và nổi lên mặt nước để phục vụ thu hồi.

Mở ra tiềm năng phát triển phương tiện ngầm không người lái (UUV/AUV)

Sự ra đời của thiết bị huấn luyện trắc thủ sonar không chỉ trực tiếp nâng cao chất lượng huấn luyện và khả năng sẵn sàng chiến đấu cho Bộ đội Hải quân, mà còn phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ sonar tại các cơ sở khoa học.

Hơn thế nữa, nền tảng công nghệ này mở ra tiềm năng nâng cấp thiết bị thành các phương tiện ngầm không người lái như UUV, AUV, ROV… ứng dụng rộng rãi trong tìm kiếm cứu nạn, khảo sát địa hình đáy biển, giám sát ngầm, và sẵn sàng chuyển giao thành vũ khí chống ngầm khi có yêu cầu.

Theo Báo QĐND